از طریق بازی با کودک می توان دریافت که او فردی تواناست یا ضعیف ، نقطه های قدرت او کدام است و نقطه های ضعف او کدام ؟ آیا فرمانده است یا فرمانبر؟ تابع است یا متبوع ؟ آرام است یا شلوغ ؟ حالت تهاجم دارد یا تسلیم؟

ما از طریق بازی کودک است که می توانیم ، طرز مواجهه با اسباب بازی ها و همچنین احساسات خصمانه و یا دوستانه ی کودک را دریابیم. می توانیم معلوم داریم که چه افسردگی و ناراحتی او را رنج می دهد، از چه کسی گله مند است، از چه چیزی رنج می برد ، چه تمناهایی دارد که برآورده شده نیستند و ....

چه بسیار از صفات و خصوصیات کودک که در سایه بازی با او کشف می شوند ، مثل شجاعت یا ترس کودک ، مهر یا خشم او ، جنبه ی ابتکار و ابداع او ، وضع عادی یا نابسامان او را ، جنبه ی انزواجویی یا زندگی در جمع او و ... که اینها همه نکات مثبتی برای مربی ، برای تصمیم گیری سازنده در مورد کودک اند.

کودک در ضمن بازی آرامش و سکون پیدا می کند ، غم و اندوه خود را فراموش می کند ، ناراحتی ها و عقده هایش از میان می روند. طفل ضمن بازی با پرخاش کردن به عروسک ، به زمین کوبیدن او، پاره کردن و دریدن کاغذ و یا پارچه ، عقده تکانی کرده و خود را آرامش می بخشد.

طفل در ضمن بازی گروهی احساس می کند میان جمع پذیرفته شده است ، دیگران برای او ارزش قائلند ، او را هم به حساب می آورند و این خود مایه تعدیل و آرامش اوست ، بسیاری از حب جاه ها ، علاقه مندی ها به رهبری و فرماندهی ارضا می شوند.

در بازی ، رهبری بر اساس انتخاب آزاد است و اگر کودک به رهبری بازی دست نیابد باز هم ناراضی و ناراحت نیست و می تواند دلایل آن را بفهمد و به گونه ای راضی شود که حق او همان است که بدو رسیده است ، و این خلاف آن وضع و موقعیتی است که در خانه یا مدرسه با آن مواجه است ، زیرا طفل در خانه یا مدرسه همیشه خود را محکوم می بیند و فکر می کند والدین و معلمان بر او تسلط دارند بدون اینکه او حق اظهار نظر داشته باشد.

بسیاری از بازیها برای کودک آموزنده اند. طفل در ضمن آن یاد می گیرد که چگونه در بین جمع زندگی کند، چه ضوابطی را برای زندگی در نظر داشته باشد، در درگیریها، در معرکه زندگی چه موضعی و چه راه و روشی را در پیش گیرد.

بازیها افراد را با مقررات و ظوابط زندگی آشنا می کنند، روح سازگاری را در آنها پدید می آورند و فنون زندگی جمعی را عملا یاد می دهند. کودک در سایه ی بازی در می یابد که همیشه نمی تواند از طریق اعمال خشم به پیش برود، در همه جا نمی تواند عصبانی شود و نظرات خود را اعمال نماید، همیشه نمی تواند دیگران را وادار به تسلیم خواسته های خود کند بلکه در مواردی هم لازم است تسلیم خواسته های دیگران باشد به خصوص که آن خواسته ها به حق باشند.

بازی به کودکان می آموزد که زندگی یک داد و ستد است در ازای دریافت خدمتی باید خدمتی برای دیگران انجام داد، اگر چیزی از کسی می گیریم باید چیزی هم کتقابلا به او بدهیم وگرنه اجتماع وجود ما را تحمل نخواهد کرد و ما را افرادی مزاحم و انگل و حتی مفت خور به حساب خواهد آورد.

برخی از بازیها در افراد سازگاری شغلی پدید می آورند و افراد را علاقمند می سازند که تن به کاری و شغلی دهند یا مقدمات آن را فرا گیرند به طوری که در آینده با چشمی باز وارد دنیای کار و مشاغل گردند، نیز آنان در حین بازی در می یابند چه کاری مفید و چه کاری مضرّ است، چه اقدامی خطرناک و چه اقدامی بی خطر است، و بالاخره بازی افراد را وا می دارد که تن به پذیرش و صلح دهند و دریابند که همیشه نمی توان راه جبر و فشار سلطه خود را بر دیگران اعمال کرد.